можна, браццы, так з’едім, а кады неможна, так дальш паедзім». Выймая ён саблю 
і махнуў яблыньку наўхрест, і палілася ўдруг кроў. Паспешаець за імі трэцяя 
змея і пусціла сваю пасць ад землі да неба. Відзіць Пакацігарошак, што ім 
каратко прыходзіцца; как спасцісь? Аглядаецца ён і увидаў, што яна на яго 
напіраець, і бросіў ёй тры кані ў рот. Паляцела змея да сіня мора ваду піці, а 
яны ўшлі дальш.
Наганяець яна абратно; відзіць ён, што яна блізко, і бросіў ёй ў рот тры сокалы.
 Апяць змея до сіняго мора паляцела ваду піць, а яны ўшлі дальш. Аглядываецца 
Пакацігарошак, змея апяць яго наганяець, і відзіць ён сваю неустойку, ўзяў да 
бросіў ей тры хорты ў рот.

Апяць яна да сіняго мора паляцела ваду піць; пакудава напілась, яны шчэ дальше 
ўшлі. Аглядываецца ён і візіць, што апяць яна даганяець; Пакацігарошак, узяўшы 
абоіх таварыщей, і ўбросіў ў рот. Змея паляцела да сіняго мора ваду піць, а ён 
дальш. Даганяець яна апяць; ён аглядываецца, відзіць, што недалеко, і гаворыць: 
«Госпаді, сахрані мяне і спасі маю душу!» І відзіць ён уперед сабе жалезны 
завод, і ўпадаець
[614]
у гэту кузніцу. Кузнецы гавораць да яго: «Што, чужостранны чалавек, так 
абрабеў?» — «Пачтеннейшые гаспада! Сахраніце мяне ад нечыстай сілы і спасіце 
маю душу». Яны, ўзяўше, кузню заперлі наглухо. «Аддайце маё!» — гаворыць змея. 
Вот кузнецы гавораць ёй: «Праліжы жалезны дзверы, а мы яго табе на язык 
паложым».

Яна пралізала дзверы і язык ў средзіну ўсадзіла. Кузнецы ўзялі ўтраіх гарачымі 
клещамі за язык і гавораць: «Ступай, чужостранны чалавек! Што хочеш, з нею 
рабі». Ён выходзіць на двор і давай змею біць, і пабіў на ёй шкуру да касцей, а 
косці да мазгоў, і ўзяў яну з усем тулобіщом закапаў на сем сажон глубіны. Вод 
ён і цяпер жывець, да клочче жуёць, а мы хлеб, бо ў яго нет! І я там быў, 
мед-віно піў; па барадзе цякло, а ў губе ня было.




Иван Попялов




№135
[615]



Жил сабе дед да баба, и было у них три сына?: два разумных, а третий дурень — 
по имяни Иван, по прозванию По?пялов. Ён двенадцать лет ляжав у по?пяле
[616]
, вопасля? таго встав из по?пялу и як стряхнувся, дак из яго злятело шесть 
пудов по?пялу. В том царстве, где жив Иван, не было дня, а всё ночь; ета зрабив 
змей. Во Иван и абазва?вся, штоб истра?бить етаго змея, да и ка?жа свайму 
батьку: «Тату! Зраби мини куцабу?
[617]
в пять пудов». Узявши тую куцабу?, ён пашо?в на по?ля и кинув яе? угару?
[618]
и пашо?в дамо?в. На дру?гий день пришо?в Иван на по?ля, на то?я ме?ста, где 
падкинув куцабу?, наста?вив лоб — як лятить тая куцаба?, як уда?ря яго в лоб, 
да и разбилась надво?я.


Иван пришо?в дамов да и ка?жа свайму батьку: «Тату! Зраби мини другую куцабу? в 
десять пудов». Узявши тую куцабу?, Иван пашо?в на по?ля да и кинув яе? угару?: 
лятела тая куцаба? три дни и три ночи. На четвертый день пашо?в Иван на то?я 
ме?ста — як лятить тая куцаба?; ён наста?вив калено, и тая куцаба? разбилась на 
три части. По?пялов, пришо?вши дамо?в, загада?в
[619]
батьку зрабить третью куцабу? у пятнадцать пудов. Узяв тую куцабу?, пришов на 
по?ля и падкинув яе? угару?: лятела тая куцаба? шесть дней. На сёмый день Иван 
пашо?в на то?я ме?ста; лятить тая куцаба?, як уда?рицца аб лоб Иванав, дак аж 
лоб падався. Во ён ка?жа: «Ета куцаба? издержа змея!»


Во, сабравшись, Иван паехав с брата?ми пабивать таго змея. Едя ён да едя, аж 
стаить хатка на куриной ножке, а в той хатце живе? змей. Яны та?матка
[620]
астанавились. Иван павесив сваи рукавицы да ка?жа брата?м: «Як из маих рукавиц 
патяче? кровь, дак прибега?йте ка мне на по?мачь». Сказавши ета, Иван пашо?в у 
хату и сев пад масто?м
[621]
— аж едя змей на трёх галава?х: конь, спаткну?вся, сабака завыла, сокол 
затвеле?в